Nieuwjaarsreceptie CD&V, zondag 23 januari 2022

De lijm in een ontrafelende samenleving

 Beste vriendinnen, Beste vrienden,

Op ons congres op 11 december eindigde ik met de woorden van het prachtige gedicht The Hill We Climb van Amanda Corman:

Want het licht blijft altijd schijnen, 

Als je maar de moed hebt om het te zien,

Als je maar de moed hebt om het te zijn. 

 Deze slotzin was een antwoord op het dramatische begin van het gedicht:

Als het dag wordt vragen we ons af, 

wanneer zien we ooit licht in deze eindeloze nacht? 

 Gorman vertrekt in het gedicht van een gevoel dat actueel en ons spijtig genoeg niet vreemd is. Deze samenleving zit slecht in haar vel, en dat is niet alleen te wijten aan corona. De bubbels waar het virus ons in dwong, zijn zich al veel langer aan het vormen. Er zijn de sociale bubbels, waarbij mensen vaker en vaker terugvallen op hun eigen kleine kring, van bloedverwanten, naaste vrienden of digitale gelijkgezinden. Voor sommige mensen is die sociale bubbel er één van totale eenzaamheid, zij zijn volledig op zichzelf aangewezen. Er zijn de economische bubbels, waarbij macht en rijkdom zich steeds meer concentreren bij kleinere groepen mensen en bedrijven, in de globale wereld. En er zijn de veiligheidsbubbels, waar mensen in zitten met stevige netwerken, goede portefeuilles en betere huizen, en die zorgelozer kunnen leven dan de meeste gewone mensen.

Het zijn symptomen van een samenleving die ontrafelt.

Verenigingen zien hun werking wegkwijnen. Zoveel verbindende activiteiten zijn voor de zoveelste keer weer afgelast. Mensen raken hun vangnet kwijt, plooien terug op zichzelf en krijgen minder begrip van elkaar en voor elkaar. De goesting om voor de goede zaak op te komen, slinkt zienderogen. Er is niet alleen fysieke afstand, er is ook mentale afstand. Mensen zijn moe.

Het is geen opbeurende analyse. Maar bubbels zijn er om doorprikt te worden!

Hoe kunnen we deze ontrafelende samenleving weer beetje bij beetje aan elkaar vastlijmen?

 Ten eerste pakken we de ontrafeling aan door gezond verstand te brengen in ons gezondheidsbeleid, zodat we eindelijk ons sociaal leven terug kunnen opbouwen. Corona heeft ons geleerd dat fysiek welzijn fragiel is, maar mentaal welzijn óók. Ik geef toe dat ik ’s nachts soms wakker word van een gevoel van eenzaamheid. Ik denk dat velen van jullie dit gevoel kennen. Ondanks mijn gezin is er een gat geslagen in mijn sociale leven. Onze huizen zijn gesloten, de publieke feestjes vallen weg, we laten cadeaus afgeven via de post. Ik word kwaad als ik dan sommige voorstellen van collega’s hoor. Een pas om naar de bakker of de winkel te gaan? Kinderen weeral eens van school houden?

De afgelopen periode was uitputtend voor vele ouders en kinderen – scholen dicht, kinderopvang dicht, digitale les, vakanties die in rook opgaan, ouderschapsverlof op, en werk intussen verder. Zo kunnen we niet doorgaan. We hebben niet nog meer quarantaine en passen nodig, maar meer gezond verstand. Dat zit op twee sporen. Bij verwoestende varianten zijn we kordaat. Niet politieke willekeur of mediaballonnetjes wijzen ons de weg, maar een afgeklopte coronabarometer. Door verplichte vaccinatie is er dan geen andere keuze dan solidair zijn. En door wereldwijd patenten op vaccins vrij te geven doorprikken we de leugen dat we hier op een veilig eiland leven. maar ook ons verstand moet gezond zijn. We gaan de kinderen niet van school houden voor een verkoudheid. Het virus heeft mensen letterlijk uit elkaar gedreven. Als we de bubbels willen doorprikken, dan moeten we mensen nu de kans geven om elkaar voluit terug te zien, om bij elkaar te zijn. Bij vrienden en familie, maar ook in verenigingen en buurten. Het leven moet heropstarten.

Ten tweede zullen we het inkomen van gewone mensen veiligstellen. Want of je dat nu goed vindt of niet, je telt niet mee als je geen geld hebt in deze samenleving. Het is niet alleen het coronavirus dat de mensen in een overlevingsmodus heeft geduwd in plaats van samen te leven. Financieel krijgen mensen het steeds moeilijker, ook de middenklasse. De facturen voor elektriciteit, water, voeding, huisvesting, worden steeds hoger. Een dak boven ons hoofd, eten op tafel: al die zaken die normaal zouden moeten zijn, zijn dat voor veel mensen vandaag niet meer. Nu het leven duurder wordt voor gewone mensen komen ook hun waardigheid en sociaal leven in gedrang. Want hoe ga je thuis vrienden uitnodigen als je je verwarming niet kunt betalen? Met welk geld ga je dan nog op restaurant of naar een concert als dat al je extraatjes opeet? Hoe kan je jezelf financieel veiliger stellen als je al voltijds werkt of met pensioen bent, en niet over een aandelenportefeuille beschikt? Zelfs onze sociale contacten zijn deels bepaald door ons inkomen en onze status. De netwerken waar je professioneel en commercieel in zit zullen blijven bestaan.

 Maar wat blijft er na deze verwoestende epidemie nog over aan spontane, diverse initiatieven en laagdrempelige verenigingen die drijven op vrijwilligers?

En tegelijk zien we aan de andere kant multinationals megawinsten maken en het vermogen van de rijkste mensen, alleen nog maar groter worden. Het globale kapitalisme is doorgeschoten. Het maatschappelijk belang heeft plaatsgemaakt voor platte, financiële winst.  terwijl de g

Onze economie biedt een heel goed leven aan een te beperkt aantal mensen, gewone mensen wegwerpproduct worden. Ik word kwaad als ik dan sommige uitspraken van collega’s hoor. Ik hoor collega’s een sociale woning een “win for life” noemen, terwijl ze champagne drinken op hun congres. Ik durf hen zeggen dat geen enkele win for life-winnaar op de eindeloze wachtlijst staat. Er zijn meer sociale woningen nodig omdat elke mens een deftig dak boven zijn hoofd verdient, en de middelen die ervoor voorzien zijn moeten daarvoor aangewend worden. Je thuis is waar je als mens waardig kan leven, waar je je leven herop kan bouwen. Elke mens telt!

We kunnen dit inkomen aanpakken op twee sporen.

1. Door beleid op korte termijn: Een deftige job voor iedereen, daar maakt Hilde werk van. Ook voor mensen die de taal niet goed durven spreken en daardoor twijfelen aan zichzelf, of die al zo lang thuis zitten dat de drempel te hoog is geworden. Elke mens kan iets, daar zijn wij van overtuigd, daar gaan we mensen van overtuigen. Een garantie op een deftig pensioen. Daarom hebben we een eigen pensioenplan uitgebracht. We zullen hier blijvend op hameren omdat hervormingen nodig zijn voor een zeker, flexibel en goed pensioen. CD&V waakt over uw pensioen! Eerlijke belastingen én werken moet opnieuw opbrengen. We zullen eerlijke belastingen blijven eisen, ook van voetbalclubs en machtige groepen, daar maakt Vincent werk van. De belastingen die men betaalt mogen niet afhangen van de mogelijkheid op betere advocaten, internationale constructies of sterkere lobbygroepen. Laten wij de lobbyist van de gewone mensen zijn!

2. Ten gronde is er nood aan een bijsturing van het globale kapitalisme: De groei mag niet bij enkelen zitten, de verdeling moet naar de brede samenleving gaan. Een deel van de winst moet altijd naar de gemeenschap gaan, naar buurtwerking, naar cultuur die ontmoeting stimuleert. We kunnen en moeten als christendemocraten voor een correctie zorgen. We moeten komaf maken met de concentratie van macht en middelen die niet worden ingezet voor het algemeen belang. We moeten een nieuw evenwicht afdwingen tussen samenleving en het globale kapitalisme. Tegelijk zullen we radicaal weerwerk bieden aan multinationals die niet terug in onze maatschappij willen investeren. Als mensen terug kunnen samen komen, en zeker zijn over hun inkomen en pensioen, dan zullen we erin slagen om van die ontrafelende samenleving terug een verbonden samenleving te maken. Dan krijgen we mensen zover om te supporteren voor elkaar en samen voor een positief doel te gaan.

Ten slotte moeten mensen zich ook veilig voelen. Veiligheid gaat ruim: het is weten dat je fysiek veilig bent, maar ook dat je een veilige toekomst tegemoet gaat.

Klimaatopwarming vormt hier zeker een grote uitdaging. Het zijn de gewone mensen die eerst zullen lijden onder de klimaatopwarming: de boeren die hun oogst vernield zien, de gezinnen in de huisjes beneden aan de oever van de Vesder, de mensen in appartementen, die de hete zomer niet kunnen ontvluchten naar de tuin of hun gekoelde werkkamer. Dus ja, de maatregelen voor meer vergroening en minder uitstoot zijn belangrijk, maar we moeten er zeker ook voor zorgen dat die voor de mensen betaalbaar blijven. We moeten verstandig omgaan met onze energie. Zon, wind, water, hernieuwbare energie is het beste, maar als de bevoorradingszekerheid en de prijs het noodzaken moeten we durven gaan voor goed onderzocht plan B. Veiligheid, en dat is misschien de grootste zorg van allemaal, is ook veilig kunnen opgroeien. En wel in een samenleving waar het niet uitmaakt waar je wieg staat. We hebben allemaal het vreselijke verhaal gevolgd van Dean. Het jongetje was niet meer veilig. Er barstte een ware steekvlampolitiek los. Het maakt mij kwaad hoe sommigen dan niet kijken naar hoe we als samenleving zo’n problemen kunnen vermijden. Want het verhaal van Dean is er inderdaad één van het gerecht en de gevangenis, maar ook één van drugproblematiek, psychiatrische opvang en buurtbetrokkenheid. Het is ook het voorbeeld van een samenleving waarin de plaats waar je wieg staat wél bepalend is voor je toekomst. Als er één iets is waar wij als christendemocraten tegen vechten, is het wel zo’n samenleving. Daarom grijpt dit verhaal me nog meer aan.

Al tachtig jaar investeren wij in een samenleving van gelijke kansen en solidariteit. Door goed onderwijs, een uitstekende sociale zekerheid en sociale correcties in ons beleid. Dit maakt ons land een wereldberoemd voorbeeld van sociale gelijkheid. En dat is de grootste verwezenlijking van de christendemocraten. Maar soms vallen mensen door de mazen van het net. Dean moet ons eraan herinneren dat een veilige toekomst nog geen zekerheid is voor elk kind. Dat we elke dag opnieuw moeten vechten voor de verworvenheden die we vandaag soms al te vanzelfsprekend vinden. Het belang en de veiligheid van een kind moeten voor ons centraal staan, daarom pleiten we voor een kindreflex in elk beleidsdomein. We kunnen als overheid ingrijpen in het inkomen, de gezondheid en de veiligheid van mensen, maar ook de samenleving speelt een rol.

 It takes a village to raise a child. Ons engagement als medemens mag zich niet beperken tot verontwaardiging tonen, we moeten meer echt betrokken zijn. Daarom zullen wij blijven vechten tegen de ontrafeling van de samenleving, elke dag opnieuw.

 Beste vrienden, Onze samenleving ontrafelt maar dat is gelukkig geen onomkeerbaar feit. We kunnen en we moeten als christendemocraten tegen die ontrafeling ingaan. We willen de rafels, de draden opnieuw samenbrengen en ervoor zorgen dat mensen elkaar terug kunnen vinden en elkaar steunen. Dat ze opnieuw samen voor een gemeenschappelijk positief doel opkomen in plaats van elkaar te vinden in negativiteit. Daar ligt de dubbele rol voor de christendemocraten: om als overheid de voorwaarden te voorzien, en als waardengedreven partij ook de lijm te zijn die de ontrafeling van deze samenleving tegengaat. Zodat elke mens een warme en veilige thuis vindt in Vlaanderen. Ik eindig dan ook graag met het slot van het nieuwe gedicht van Amanda Gorman,

New day’s lyric

Come over,join this day just begun.

For wherever we come together,

We will forever overcome.

 Kom mee op deze dag die net begon 

Want waar we ook samenkomen,

zullen we voor altijd overwinnen.

 

 Ik wens jullie een bijzonder mooi 2022 !